Gà Bị Tái Mào, Mặt Nhợt Nhạt Là Bệnh Gì? Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý
-
Gà Võ
-
11/11/2026
-
100 Lượt xem
- Vì sao mào gà bị tái, mặt nhợt nhạt?
- Gà bị tái mào là bệnh gì? Bảng 8 nguyên nhân thường gặp
- Mạt, rận hút máu: nguyên nhân hay bị bỏ sót nhất
- Ký sinh trùng đường máu, cầu trùng và giun: phân biệt thế nào?
- Khi nào gà tái mào là bình thường?
- Tái mào khác tím mào thế nào?
- Gà mặt tái nhợt: quy trình kiểm tra 7 bước tại nhà
- Chăm sóc gà tái mào trong lúc tìm nguyên nhân
- Sai lầm thường gặp khi gà bị tái mào
- Khi nào cần đưa gà đi thú y?
- Câu hỏi thường gặp
Mào và mặt gà nòi khỏe có màu đỏ tươi, sờ thấy ấm và căng. Khi màu đó nhạt dần sang hồng phấn, vàng nhạt hay trắng bệch, người nuôi hay đoán ngay một bệnh rồi cho uống thuốc. Cách đó dễ sai, vì tái mào chỉ là một dấu hiệu, có ít nhất tám nguyên nhân khác nhau đứng sau. Bài này giúp anh em đọc màu mào theo từng nhóm nguyên nhân và kiểm tra theo thứ tự. Riêng bệnh ký sinh trùng đường máu (sốt rét gà) đã có bài chuyên ở gà bị ký sinh trùng đường máu; ở đây chỉ xét nó như một trong các khả năng.
Vì sao mào gà bị tái, mặt nhợt nhạt?
Mào, tích và da mặt gà có rất nhiều mạch máu nhỏ nằm sát bề mặt. Màu đỏ mà ta thấy chính là màu máu chảy trong các mạch đó. Vì vậy màu mào thay đổi theo hai thứ: lượng máu đi qua mào và lượng hồng cầu trong máu.
- Máu bị mất hoặc hồng cầu bị phá (thiếu máu): mạt, rận hút máu; ký sinh trùng sống trong tế bào máu; cầu trùng làm chảy máu ruột; giun hút chất dinh dưỡng lâu ngày. Mào tái dần qua nhiều ngày, kèm gầy sút.
- Máu dồn khỏi mào: gà bị lạnh, sốc, sốt cao giai đoạn đầu, hoặc đang yếu vì một bệnh khác. Mạch máu ngoài da co lại để giữ nhiệt cho nội tạng, mào tái trong vài giờ đến vài ngày.
- Mào nhỏ lại theo nội tiết: gà mái ngưng đẻ, gà thay lông, gà mái tơ chưa tới tuổi đẻ. Đây là thay đổi sinh lý, gà vẫn ăn uống bình thường.
Ba nhóm này xử lý hoàn toàn khác nhau. Cho uống kháng sinh khi gà đang bị mạt hút máu thì không giải quyết được gì, còn làm gà yếu thêm.
Gà bị tái mào là bệnh gì? Bảng 8 nguyên nhân thường gặp
| Nguyên nhân | Dấu hiệu đi kèm | Cách kiểm tra nhanh |
|---|---|---|
| Mạt đỏ, mạt lông, rận hút máu | Gà gãi, rỉa lông nhiều, ngủ không yên, mái giảm đẻ; tái dần cả đàn | Đêm soi đèn pin khe sào đậu, ổ đẻ; vạch lông quanh hậu môn, dưới cánh |
| Ký sinh trùng đường máu (sốt rét gà) | Mào trắng bệch, sốt, phân xanh, gầy nhanh; hay gặp mùa mưa nhiều muỗi, dĩn | Đối chiếu mùa vụ, côn trùng quanh chuồng; xét nghiệm máu tại thú y |
| Cầu trùng | Phân lẫn máu hoặc sáp nâu đỏ, xù lông, bỏ ăn; gà dưới 4 tháng hay bị | Xem phân buổi sáng trên nền chuồng |
| Giun sán nhiều | Ăn khỏe vẫn gầy, lườn nhọn, lông xơ; tái từ từ hàng tuần | Sờ lườn; xem phân có đốt sán, giun; hỏi lần tẩy giun gần nhất |
| Gà bị lạnh, sốc, mới ốm | Xù lông, rúc góc, lim dim; tái trong ngày | Đo thời tiết, gió lùa; theo dõi phân, nhịp thở 24 giờ |
| Mái ngưng đẻ, thay lông | Mào teo nhỏ, nhạt màu nhưng gà vẫn nhanh nhẹn, ăn đều | Đối chiếu chu kỳ đẻ, lông rụng mới mọc |
| Bệnh mạn tính, khối u (ví dụ Marek) | Gầy dần, liệt chân hoặc mắt xám đục, không đáp ứng chăm sóc | Cần thú y khám, mổ khám con chết |
| Gan yếu, ăn uống kém kéo dài | Mặt tái sạm, phân vàng, ăn ít | Xem khẩu phần, nấm mốc trong cám, lần dùng thuốc gần đây |
Bảng chỉ để khoanh vùng. Một con gà có thể cùng lúc vừa nhiễm mạt vừa nhiễm giun, nên khi tìm ra một nguyên nhân, vẫn nên kiểm tra nốt các mục còn lại.
Mạt, rận hút máu: nguyên nhân hay bị bỏ sót nhất
Mạt đỏ gà ban ngày trốn trong khe tre, kẽ ván, dưới lớp độn chuồng, đêm mới bò lên người gà hút máu. Ban ngày bắt gà lên xem thường không thấy con nào, nên nhiều người loại trừ mạt quá sớm. Sổ tay thú y Merck (Merck Veterinary Manual, mục ký sinh trùng ngoài da ở gia cầm) ghi nhận mạt đỏ khi nhiễm nặng có thể gây thiếu máu và làm chết gà, nhất là gà con và gà mái đang đẻ.
Cách kiểm tra cho chắc:
- Khoảng 2 đến 3 giờ sau khi trời tối, cầm đèn pin vào chuồng.
- Soi mặt dưới sào đậu, khe nối tre, góc ổ đẻ. Mạt no máu có màu đỏ thẫm, nhỏ như đầu tăm, bò thành đám.
- Lấy khăn giấy trắng miết dọc sào. Có vệt máu đỏ hoặc chấm đen li ti là có mạt.
- Bắt 2 đến 3 con gà tái nhất, vạch lông quanh hậu môn và dưới cánh để tìm rận, trứng rận bám chân lông.
Nếu thấy mạt, việc chính là xử lý chuồng chứ không chỉ xử lý gà, vì phần lớn mạt sống ngoài thân gà. Cách làm từng bước và cách chọn thuốc theo mức độ đã có ở bài gà bị mạt, rận và cách diệt mạt, vệ sinh chuồng.
Ký sinh trùng đường máu, cầu trùng và giun: phân biệt thế nào?
Ba nhóm này đều làm gà tái mào nhưng đi kèm dấu hiệu khác nhau, đủ để người nuôi khoanh vùng trước khi hỏi thú y.
Ký sinh trùng đường máu do đơn bào sống trong tế bào máu, lây qua dĩn, muỗi đốt. Gà thường sốt, mào trắng bệch rất nhanh, phân xanh, có con chết sau vài ngày. Bệnh hay bùng vào mùa mưa, khi quanh chuồng nhiều côn trùng hút máu. Đọc thêm dấu hiệu chi tiết và hướng chọn thuốc ở bài thuốc trị ký sinh trùng đường máu cho gà.
Cầu trùng phá niêm mạc ruột, làm chảy máu trong ruột. Dấu hiệu dễ thấy nhất nằm ở phân: lẫn máu tươi, hoặc phân sáp màu nâu đỏ. Gà dưới 4 tháng, chuồng ẩm, nền ướt là nhóm nguy cơ cao. Xem cách nhận biết ở bài gà bị cầu trùng đi phân máu.
Giun sán làm tái mào chậm, kéo dài nhiều tuần. Gà vẫn ăn, thậm chí ăn nhiều, nhưng lườn nhọn dần, lông xơ. Nếu đàn đã lâu không tẩy giun, đây là khả năng nên nghĩ tới đầu tiên. Tham khảo cách chọn thuốc tẩy giun cho gà theo mức độ.
Khi nào gà tái mào là bình thường?
Không phải con gà tái mào nào cũng bệnh. Ba trường hợp dưới đây thường không cần dùng thuốc:
- Gà mái ngưng đẻ. Mào và tích của mái đang đẻ to, đỏ, mềm. Khi mái nghỉ đẻ, ấp trứng hoặc nuôi con, mào teo nhỏ và nhạt màu do nội tiết giảm. Mái vẫn nhanh nhẹn, ăn đều.
- Gà đang thay lông. Cơ thể dồn đạm cho lông mới, mào trống và mái đều có thể nhạt đi vài tuần. Xem thêm cách chăm ở bài gà thay lông xơ xác.
- Gà mái tơ chưa tới tuổi đẻ. Mào nhỏ, hồng nhạt. Khi sắp đẻ, mào sẽ đỏ và to dần lên.
Dấu hiệu phân biệt là thái độ của gà: ăn, uống, đi lại, phân vẫn bình thường. Nếu gà tái mào mà kèm xù lông, đứng một chỗ, bỏ ăn hoặc phân bất thường thì không xếp vào nhóm sinh lý.
Tái mào khác tím mào thế nào?
Hai dấu hiệu này hay bị gọi chung là "mào xấu màu", nhưng ý nghĩa ngược nhau. Tái là thiếu màu đỏ: máu ít hoặc loãng. Tím, thâm là máu thiếu ôxy hoặc ứ lại: gà khó thở, tim yếu, hoặc nhiễm trùng máu cấp. Mào, tích tím tái kèm gà chết nhanh, phân xanh vàng là dấu hiệu cần nghĩ tới các bệnh cấp như tụ huyết trùng. Với mào tím, nên tách gà và báo thú y sớm, không chờ theo dõi như mào tái.
Gà mặt tái nhợt: quy trình kiểm tra 7 bước tại nhà
- So sánh trong đàn. Đặt con tái mào cạnh một con khỏe cùng tuổi, cùng giới, xem dưới ánh sáng ban ngày. Ánh đèn vàng dễ làm mào trông đỏ hơn thực tế.
- Đếm số con. Một con tái thường là vấn đề riêng của con đó. Nhiều con tái cùng lúc thì nghĩ tới mạt, giun, cầu trùng hoặc bệnh lây.
- Sờ lườn. Lườn nhọn, hai bên lép là gà đã sút cân lâu ngày, nghiêng về giun hoặc bệnh mạn tính.
- Xem phân buổi sáng. Phân lẫn máu, sáp đỏ, phân xanh, phân vàng loãng đều là manh mối quan trọng, nên chụp ảnh lại.
- Soi mạt ban đêm. Làm theo 4 bước ở mục mạt bên trên, kể cả khi ban ngày không thấy gì.
- Hỏi lại lịch sử. Lần tẩy giun gần nhất, có mới nhập gà không, gần đây có dùng thuốc gì, cám có mùi mốc không.
- Theo dõi 24 đến 48 giờ. Ghi lại ăn, uống, phân, nhiệt độ chuồng. Gà ăn được, mào không tái thêm thì xử lý theo nguyên nhân tìm được. Gà bỏ ăn, mào trắng nhanh thì chuyển sang mục cần thú y bên dưới.
Cách soi nhanh mắt, mũi, mào mỗi sáng để bắt bệnh sớm có ở bài soi mắt, mũi, mào gà mỗi sáng.
Chăm sóc gà tái mào trong lúc tìm nguyên nhân
Những việc dưới đây không chữa được nguyên nhân, nhưng giúp gà giữ sức trong mấy ngày đầu:
- Tách con yếu ra ô riêng, khô, kín gió, có chỗ đậu thấp để gà khỏi bị con khác tranh ăn.
- Giữ nước sạch luôn đầy. Gà thiếu máu mệt nhanh, uống ít đi nếu nước bẩn hoặc nóng.
- Cho thức ăn dễ ăn, đủ đạm. Gà mất máu cần đạm và khoáng để tạo lại hồng cầu, nên không cho ăn mỗi lúa hay cơm.
- Dọn độn chuồng ẩm, phơi hoặc thay sào đậu nếu đã thấy mạt.
- Không tự cho uống nhiều loại thuốc cùng lúc khi chưa rõ nguyên nhân. Gan gà đang yếu sẽ chịu thêm gánh nặng, như đã nói ở bài gà bị nóng gan, đầu mặt tái sạm.
Giai đoạn hồi phục, có thể bổ sung thêm thức ăn bổ sung giàu đạm, vitamin và khoáng trộn vào khẩu phần để gà lấy lại thể trạng. Đây là thức ăn bổ sung, không thay thuốc điều trị khi gà đang bệnh.
Sai lầm thường gặp khi gà bị tái mào
- Thấy tái là cho kháng sinh. Kháng sinh không diệt mạt, không tẩy giun, không có tác dụng với gà mái ngưng đẻ.
- Chỉ xem gà ban ngày. Bỏ qua mạt đỏ, nguyên nhân hút máu phổ biến nhất ở chuồng tre, chuồng gỗ.
- Chỉ trị con tái, bỏ qua cả đàn. Mạt, giun, cầu trùng thường đã có ở cả chuồng, con tái chỉ là con lộ ra trước.
- Nhầm tái mào với tím mào. Mào tím là việc gấp hơn nhiều, không nên chờ.
- Bồi bổ mạnh mà không xử lý nguồn mất máu. Gà ăn vào bao nhiêu thì mạt, giun lấy đi bấy nhiêu.
Khi nào cần đưa gà đi thú y?
- Mào chuyển trắng bệch trong 1 đến 2 ngày, gà sốt, bỏ ăn.
- Nhiều con tái cùng lúc và đã có gà chết.
- Mào, tích tím tái hoặc thâm đen.
- Phân lẫn nhiều máu, gà đứng không vững.
- Đã xử lý mạt, tẩy giun mà sau 7 đến 10 ngày mào vẫn không hồng lên.
Với ký sinh trùng đường máu và các bệnh mạn tính, xét nghiệm máu hoặc mổ khám con chết là cách chẩn đoán chắc nhất. Mang theo ảnh phân và ghi chép 2 ngày theo dõi giúp thú y kết luận nhanh hơn.
Tham khảo: Merck Veterinary Manual, các mục Mites of Poultry, Leucocytozoonosis in Poultry, Coccidiosis in Poultry. Bài mang tính kinh nghiệm chăm nuôi, không thay chẩn đoán của thú y.
Câu hỏi thường gặp
Gà bị tái mào là bệnh gì?
Tái mào là dấu hiệu, không phải một bệnh riêng. Hay gặp nhất là gà mất máu do mạt, rận hút, ký sinh trùng đường máu, cầu trùng hoặc giun. Gà bị lạnh, mới ốm cũng tái mào tạm thời. Gà mái ngưng đẻ, gà thay lông tái mào nhưng vẫn ăn khỏe là bình thường.
Gà mặt tái nhợt nhưng vẫn ăn bình thường có sao không?
Nếu là gà mái đang nghỉ đẻ hoặc gà đang thay lông thì thường không sao. Nếu không thuộc hai trường hợp đó, vẫn nên soi mạt ban đêm, sờ lườn và xem phân, vì giun và mạt làm gà tái từ từ trong khi gà vẫn ăn được.
Gà nhợt nhạt không đỏ có phải do thiếu máu không?
Phần lớn trường hợp đúng là thiếu máu, tức máu bị mất hoặc hồng cầu bị phá. Nguyên nhân hay gặp là mạt, rận hút máu, ký sinh trùng đường máu và cầu trùng. Cần tìm và xử lý nguồn mất máu trước, bồi bổ sau.
Tái mào và tím mào khác nhau thế nào?
Tái mào là mào nhạt màu do máu ít hoặc loãng, thường diễn ra từ từ. Tím mào là mào thâm do máu thiếu ôxy hoặc ứ lại, hay gặp ở bệnh cấp như tụ huyết trùng, gà khó thở, tim yếu. Mào tím cần tách gà và hỏi thú y sớm.
Gà tái mào bao lâu thì đỏ lại?
Khi đã xử lý đúng nguyên nhân, mào thường hồng dần sau khoảng 1 đến 3 tuần, tùy gà mất máu nhiều hay ít và được ăn đủ đạm hay không. Nếu sau 7 đến 10 ngày mào không cải thiện, nên đưa gà đi thú y để xét nghiệm.
Đọc xong vẫn chưa chắc gà đang bị gì?
Mỗi đàn mỗi khác. Chọn đúng tình trạng — Gà Võ chỉ ngay sản phẩm, combo và cách xử lý phù hợp.
Tham gia nhóm Zalo — hỏi đáp miễn phí
Cùng em Võ và anh em nuôi gà nòi – gà cảnh chia sẻ mẹo chăm, phòng & chữa bệnh mỗi ngày.
💬 Vào nhóm Zalo miễn phí →