Gà Mái Không Đẻ: 7 Nguyên Nhân Và Cách Kiểm Theo Thứ Tự
-
Gà Võ
-
12/11/2026
-
479 Lượt xem
- Trước hết: gà mái nòi không đẻ quanh năm như gà công nghiệp
- Tại sao gà mái không đẻ? Bảng 7 nguyên nhân thường gặp
- Kiểm theo thứ tự nào để biết gà mái vì sao không đẻ?
- Mái tơ tới tuổi mà chưa đẻ: chờ hay can thiệp?
- Gà mái đang thay lông hoặc đòi ấp: hai lý do ngừng đẻ tự nhiên
- Mùa lạnh, ngày ngắn: vì sao cả đàn cùng ngừng đẻ?
- Quá béo hoặc khẩu phần thiếu chất: hai nguyên nhân do cách cho ăn
- Khi nào gà mái không đẻ là do bệnh hoặc stress?
- Sai lầm thường gặp khi gà mái không đẻ
- Khi nào cần gọi thú y?
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Gà mái tới tuổi mà không đẻ, hoặc đang đẻ đều bỗng dừng hẳn, là câu hỏi anh em nuôi gà nòi gửi về Gà Võ nhiều nhất mỗi khi vào mùa lạnh. Cách xử lý hay gặp là mua ngay thuốc kích trứng, nhưng nếu gà đang thay lông hay đang đòi ấp thì thuốc nào cũng không làm gà đẻ lại sớm hơn. Bài này là trang tổng hợp: giúp anh em nhận ra gà mái của mình đang rơi vào nguyên nhân nào, kiểm theo thứ tự nào cho đỡ tốn công, rồi dẫn sang bài chi tiết của từng nguyên nhân.
Trước hết: gà mái nòi không đẻ quanh năm như gà công nghiệp
Gà mái công nghiệp được chọn giống để đẻ gần như mỗi ngày trong nhiều tháng liền. Gà mái nòi thì khác: gà đẻ theo lứa, mỗi lứa khoảng 10 đến 15 quả tùy con, sau đó thường nằm ổ đòi ấp, nuôi con rồi mới vào lứa sau. Một năm gà mái nòi chỉ đẻ vài lứa, tổng số trứng ít hơn gà công nghiệp rất nhiều.
Vì vậy có hai trường hợp cần tách ra ngay từ đầu:
- Gà nghỉ giữa hai lứa vài tuần, đang ấp hoặc đang nuôi con: đây là nhịp bình thường của gà nòi, không phải bệnh.
- Gà không đẻ lâu hơn hẳn nhịp quen thuộc của chính nó, hoặc mái tơ đã quá tuổi mà chưa đẻ quả nào, hoặc cả đàn cùng tụt đẻ một lúc: đây mới là lúc cần tìm nguyên nhân.
Muốn biết gà đẻ có đều không, cách chắc nhất là ghi lại ngày đẻ của từng con trong 2 đến 3 tuần. Nếu gà vẫn đẻ nhưng ngắt quãng, cách vài ngày mới có một quả, hãy đọc thêm bài gà mái đẻ cách nhật, đẻ ngắt quãng.
Tại sao gà mái không đẻ? Bảng 7 nguyên nhân thường gặp
Bảng dưới xếp theo đúng thứ tự nên kiểm: nguyên nhân dễ nhận nhất và không cần làm gì đặc biệt nằm trên, nguyên nhân cần thú y nằm dưới.
| Nguyên nhân | Dấu hiệu nhận ra | Việc nên làm |
|---|---|---|
| 1. Chưa đủ tuổi đẻ | Mái tơ mào còn nhỏ, nhạt; chưa ra ngó ổ; chưa có dáng ngồi xổm khi bị chạm lưng | Chờ thêm, cho ăn đúng khẩu phần hậu bị, chuẩn bị ổ đẻ trước |
| 2. Đang thay lông | Lông rụng nhiều quanh chuồng, lông mới mọc dạng ống; mào teo nhỏ nhưng gà vẫn ăn, vẫn nhanh nhẹn | Tăng đạm cho gà mọc lông, không ép đẻ; thường đẻ lại sau khi lông mới mọc đủ |
| 3. Đòi ấp, nằm ổ | Nằm lì trong ổ cả ngày, xù lông, kêu gù gù khi bị chạm, rời ổ rất ngắn | Cho ấp nếu muốn nhân giống; nếu không thì làm gà thôi ấp |
| 4. Quá béo | Sờ bụng thấy lớp mỡ dày, lườn tròn đầy, gà chậm chạp; hay gặp khi cho ăn tự do nhiều ngô, cơm | Giảm năng lượng từ từ, tăng vận động; không cắt khẩu phần đột ngột |
| 5. Thiếu ánh sáng, ngày ngắn | Cả đàn giảm đẻ cùng lúc từ cuối thu sang đông; gà vẫn khỏe | Bổ sung đèn buổi sáng sớm cho tổng thời gian sáng khoảng 14 giờ, tăng dần |
| 6. Khẩu phần thiếu đạm, canxi | Ăn nhiều thóc, cơm, rau; trứng trước đó vỏ mỏng, nhỏ dần rồi dừng | Chuyển về cám cho gà đẻ, để sẵn vỏ sò hoặc vỏ trứng nghiền cho gà tự ăn |
| 7. Bệnh, ký sinh trùng, stress | Ủ rũ, bỏ ăn, phân bất thường, khò khè; hoặc vừa chuyển chuồng, ghép đàn, bị chuột mèo quấy | Tách con ốm, kiểm mạt rận, giun; ổn định chuồng; gọi thú y khi có dấu hiệu bệnh |
Một con gà có thể dính hai nguyên nhân cùng lúc, ví dụ vừa thay lông vừa thiếu ánh sáng vào tháng 11. Vì vậy khi tìm ra một nguyên nhân, vẫn nên đọc nốt các mục còn lại.
Kiểm theo thứ tự nào để biết gà mái vì sao không đẻ?
Anh em có thể đi lần lượt 6 bước dưới đây, mỗi bước chỉ mất vài phút và không cần dụng cụ gì đặc biệt.
- Tuổi: gà mái nở từ tháng nào? Mái tơ chưa đủ tuổi thì chưa cần làm gì thêm ngoài chăm đúng khẩu phần.
- Bộ lông: nhìn quanh chuồng xem lông rụng nhiều không, vạch lông lưng, cổ xem có lông non dạng ống mới nhú không.
- Ổ đẻ: gà có nằm lì trong ổ không? Thử nhấc gà ra khỏi ổ, nếu gà xù lông, kêu gù gù rồi quay lại ổ ngay thì nhiều khả năng đang đòi ấp.
- Thể trạng: bế gà lên, sờ lườn và vùng bụng dưới. Lườn nhọn, gầy là thiếu ăn hoặc bệnh; bụng đầy mỡ, mềm nhão là quá béo.
- Ánh sáng và khẩu phần: mỗi ngày gà được bao nhiêu giờ sáng, ăn gì là chính, có nguồn canxi riêng không?
- Sức khỏe: soi mạt ban đêm, xem phân buổi sáng, nghe tiếng thở, nhớ lại lần tẩy giun gần nhất và lần chuyển chuồng hay ghép gà mới.
Dừng ở bước nào thấy điểm bất thường rõ ràng thì xử lý bước đó trước, theo dõi thêm 2 đến 3 tuần rồi mới tính tiếp. Thay đổi cùng lúc nhiều thứ sẽ không biết thứ nào có tác dụng.
Mái tơ tới tuổi mà chưa đẻ: chờ hay can thiệp?
Tuổi đẻ lứa đầu của gà mái nòi dao động khá rộng theo dòng, theo mùa nở và cách nuôi. Mái nở vào mùa thu thường tới tuổi đẻ đúng lúc ngày ngắn nên dễ đẻ muộn hơn mái cùng dòng nở vào mùa xuân. Mái được cho ăn quá nhiều năng lượng lúc hậu bị dễ béo sớm, lại càng chậm vào đẻ.
Dấu hiệu mái sắp đẻ: mào và tích to ra, đỏ dần; gà hay ngồi xổm khi người chạm vào lưng; gà ra ngó ổ đẻ. Nếu mái đã có các dấu hiệu này thì chỉ cần giữ ổ sạch, yên tĩnh. Cách nuôi mái tơ, khẩu phần theo giai đoạn và mốc tháng tuổi có trong bài nuôi gà mái nòi hậu bị, mấy tháng thì đẻ.
Gà mái đang thay lông hoặc đòi ấp: hai lý do ngừng đẻ tự nhiên
Thay lông: cơ thể gà dồn đạm để mọc lông mới nên tạm dừng đẻ. Đây là quá trình tự nhiên, thường rơi vào cuối hè và mùa thu, kéo dài vài tuần tới vài tháng tùy con. Trong thời gian này nên cho gà ăn khẩu phần giàu đạm hơn để lông mọc nhanh, không dùng thuốc kích trứng. Cách chăm gà thay lông có trong bài gà thay lông xơ xác, cách chăm giúp mọc lông.
Đòi ấp: gà mái nòi giữ bản năng ấp rất mạnh. Khi đã nằm ổ, gà gần như ngừng đẻ cho tới khi ấp xong hoặc được cho thôi ấp. Nếu không cần nhân giống, có thể làm gà thôi ấp bằng cách dọn ổ, cho gà ra chỗ thoáng mát vài ngày, theo các bước trong bài gà mái đòi ấp, nằm ổ bỏ đẻ.
Mùa lạnh, ngày ngắn: vì sao cả đàn cùng ngừng đẻ?
Ánh sáng ban ngày là tín hiệu chính điều khiển nhịp đẻ của gà mái. Các trường khuyến nông như Penn State Extension (Mỹ) hướng dẫn gà mái cần khoảng 14 đến 16 giờ sáng mỗi ngày để đẻ ổn định; khi ngày ngắn dưới khoảng 12 giờ, gà giảm đẻ rõ rệt. Ở miền Bắc nước ta, quanh tháng 12 ngày chỉ còn khoảng 10 giờ rưỡi tới 11 giờ có nắng, cộng thêm rét, nên cả đàn thường tụt đẻ cùng lúc dù gà vẫn khỏe.
Nếu muốn gà đẻ qua mùa đông, có thể bật thêm đèn vào sáng sớm để tổng thời gian sáng khoảng 14 giờ, tăng dần mỗi tuần thêm khoảng nửa giờ, tắt đèn đúng giờ để gà có đêm tối liên tục. Không nên bật đèn cả đêm. Chi tiết về loại đèn, độ sáng và lịch bật tắt có ở bài quản lý ánh sáng cho gà mái đẻ; còn cách giữ ấm, chắn gió chuồng trong những tháng rét xem ở bài nuôi gà mùa lạnh.
Với gà mái nòi nuôi để giữ giống, nhiều người chọn để gà nghỉ tự nhiên qua đông cho khỏe rồi vào lứa mới khi xuân về. Cách nào cũng được, miễn là anh em biết gà đang nghỉ vì mùa chứ không phải vì bệnh. Ngược lại, mùa nắng nóng gắt cũng làm mái giảm đẻ; cách chăm khi đó xem bài gà mái ngưng đẻ mùa nóng.
Quá béo hoặc khẩu phần thiếu chất: hai nguyên nhân do cách cho ăn
Mái quá béo thường là mái được ăn tự do nhiều ngô, thóc, cơm mà ít vận động. Mỡ tích quanh bụng làm gà đẻ thưa rồi dừng. Cách nhận biết và giảm cân an toàn cho mái có trong bài gà mái béo không đẻ trứng. Điều quan trọng là giảm từ từ, không bỏ đói gà.
Khẩu phần thiếu đạm, canxi thì ngược lại: gà ăn chủ yếu thóc, cơm, rau nên không đủ nguyên liệu tạo trứng. Dấu hiệu báo trước thường là trứng vỏ mỏng, quả nhỏ dần rồi gà dừng đẻ. Gà mái đang đẻ cần khẩu phần nhiều đạm hơn và cần nguồn canxi riêng như vỏ sò, vỏ trứng nghiền để trong máng nhỏ cho gà tự ăn. Khẩu phần chi tiết cho mái đẻ xem ở bài chăm gà mái nòi giai đoạn đẻ trứng.
Thức ăn bổ sung như Cốm Tổng Hợp Protein của Gà Võ chỉ giúp khi khẩu phần đang thiếu đạm, vi khoáng; đây là thức ăn bổ sung, không thay được cám chính và không làm gà đang thay lông hay đòi ấp đẻ lại. Muốn biết loại sản phẩm nào có ích, loại nào vô ích theo từng nguyên nhân giảm đẻ, đọc bài thuốc kích trứng cho gà: có nên dùng.
Khi nào gà mái không đẻ là do bệnh hoặc stress?
Nghĩ tới bệnh khi gà ngừng đẻ kèm theo một trong các dấu hiệu sau: ủ rũ, bỏ ăn, phân xanh hoặc phân lỏng kéo dài, khò khè chảy nước mũi, mào tái nhợt, bụng sệ và đứng thẳng người như chim cánh cụt, hoặc nhiều con trong đàn cùng có biểu hiện. Theo Sổ tay thú y Merck (Merck Veterinary Manual), nhiều bệnh hô hấp và bệnh truyền nhiễm ở gia cầm làm giảm đẻ rõ, kèm trứng méo, vỏ mỏng.
- Mạt, rận: gà ngứa ngáy, ngủ không yên, mào nhạt dần, mái giảm đẻ. Xem cách tìm mạt ban đêm ở bài con mạt gà trông như thế nào.
- Bệnh ở ống dẫn trứng: gà bụng sệ, đứng thẳng, có thể do viêm ống dẫn trứng; xem bài bệnh E.coli ở gà.
- Tắc trứng: gà rặn nhiều lần mà không ra trứng, ngồi ổ lâu bất thường là ca cần xử lý ngay trong ngày; xem bài gà mái bị tắc trứng.
- Stress: chuyển chuồng, ghép gà lạ, chuột mèo vào chuồng ban đêm, tiếng ồn lớn đều có thể làm mái dừng đẻ một đến vài tuần dù gà không bệnh.
Sai lầm thường gặp khi gà mái không đẻ
- Cho uống thuốc kích trứng ngay mà chưa biết nguyên nhân. Gà đang thay lông, đòi ấp hay thiếu sáng thì thuốc không giúp gì.
- Bỏ đói để gà "giảm béo" hoặc đổi cám đột ngột. Gà bị sốc khẩu phần còn ngừng đẻ lâu hơn.
- Bật đèn cả đêm cho gà đẻ nhiều. Gà cần đêm tối liên tục để nghỉ; sáng cả ngày lẫn đêm làm gà mệt, dễ mổ nhau.
- Thay đổi nhiều thứ cùng lúc: vừa đổi cám, vừa bật đèn, vừa cho uống thuốc. Gà đẻ lại cũng không biết nhờ việc gì.
- Coi nhịp nghỉ giữa hai lứa là bệnh. Gà mái nòi nghỉ vài tuần sau mỗi lứa là bình thường.
- Bỏ qua mạt rận vì ban ngày bắt gà lên không thấy con nào. Mạt đỏ ban ngày trốn trong khe chuồng, đêm mới bò ra.
Khi nào cần gọi thú y?
Nên gọi thú y hoặc mang gà tới cơ sở thú y khi:
- Nhiều gà mái trong đàn cùng ngừng đẻ trong vài ngày, kèm bỏ ăn, khò khè hoặc phân bất thường.
- Gà bụng to, sệ, đứng thẳng người, đi lại khó.
- Gà rặn nhiều lần trong vài giờ mà không ra trứng.
- Trứng của cả đàn đột nhiên méo, vỏ mỏng, sần hoặc mất màu, kèm tụt đẻ.
- Trong đàn có gà chết rải rác.
Không tự cho gà uống kháng sinh khi chưa có chẩn đoán. Kháng sinh không làm gà đẻ lại nếu nguyên nhân là ánh sáng, khẩu phần hay thay lông, và có thể để lại tồn dư trong trứng.
Câu hỏi thường gặp
Gà mái nghỉ đẻ bao lâu thì đẻ lại?
Tùy nguyên nhân. Gà mái nòi nghỉ giữa hai lứa thường vài tuần. Gà thay lông có thể nghỉ từ vài tuần tới vài tháng, đến khi lông mới mọc đủ. Gà đòi ấp thường đẻ lại sau khi thôi ấp một đến vài tuần. Nếu do ngày ngắn, gà thường đẻ đều trở lại khi ngày dài ra vào mùa xuân.
Gà mái không đẻ có nên cho uống thuốc kích trứng?
Chỉ nên cân nhắc khi đã loại trừ thay lông, đòi ấp, quá béo và thiếu sáng, và khẩu phần thật sự thiếu đạm, vitamin, khoáng. Các sản phẩm bổ sung không làm gà đang thay lông hay đang ấp đẻ lại sớm hơn. Gà có dấu hiệu bệnh thì cần thú y chẩn đoán trước, không dùng thuốc kích trứng thay chữa bệnh.
Gà mái mấy tháng tuổi thì bắt đầu đẻ?
Gà mái nòi vào đẻ lứa đầu muộn hơn gà công nghiệp và dao động khá rộng theo dòng, mùa nở và cách nuôi. Mái nở mùa thu thường tới tuổi đẻ đúng lúc ngày ngắn nên hay đẻ muộn hơn. Dấu hiệu sắp đẻ là mào tích to và đỏ dần, gà hay ngồi xổm khi bị chạm lưng và ra ngó ổ đẻ.
Mùa đông có cần bật đèn cho gà mái đẻ không?
Không bắt buộc. Nếu muốn gà đẻ qua đông, bật thêm đèn vào sáng sớm để tổng thời gian sáng khoảng 14 giờ, tăng dần mỗi tuần, tắt đúng giờ để gà có đêm tối liên tục. Gà mái nòi giữ giống có thể để nghỉ tự nhiên qua đông cho khỏe, rồi vào lứa mới khi xuân về.
Làm sao biết gà mái đã ngừng đẻ hay chỉ đẻ ở chỗ khác?
Theo dõi gà vài buổi sáng xem có vào ổ không, và sờ nhẹ vùng bụng dưới: gà đang đẻ thường có bụng mềm, rộng hơn. Gà thả vườn hay đẻ giấu trong bụi rậm, đống rơm, góc kho. Giữ gà trong chuồng tới trưa vài ngày và đặt ổ kín đáo, có trứng mồi để gà quen đẻ đúng chỗ.
Kết luận
Gà mái không đẻ không phải một bệnh, mà là dấu hiệu chung của ít nhất 7 nguyên nhân khác nhau. Phần lớn trường hợp ở gà mái nòi là nhịp tự nhiên (mái tơ chưa tới tuổi, thay lông, đòi ấp, ngày ngắn mùa đông) hoặc do cách cho ăn. Hãy kiểm lần lượt tuổi, lông, ổ, thể trạng, ánh sáng, khẩu phần rồi mới nghĩ tới bệnh, xử lý từng thứ một và theo dõi bằng sổ ghi ngày đẻ. Cần tư vấn cho đàn của mình, anh em nhắn Zalo cho Gà Võ để được hỏi đáp miễn phí.
Đọc xong vẫn chưa chắc gà đang bị gì?
Mỗi đàn mỗi khác. Chọn đúng tình trạng — Gà Võ chỉ ngay sản phẩm, combo và cách xử lý phù hợp.