Cách Trộn Cám Cho Gà Nòi: Công Thức, Tỉ Lệ Nguyên Liệu Và Cách Trộn Đúng

Trộn cám cho gà nòi đúng cách là cân theo tỉ lệ ba nhóm nguyên liệu: nhóm năng lượng (thóc, ngô) khoảng 60–65%, nhóm đạm (cám đậm đặc, bột cá, đậu nành rang) khoảng 25–30%, và nhóm rau – khoáng – phụ gia khoảng 8–12%. Trộn khô cho thật đều rồi mới thêm phần ẩm, mỗi lần chỉ trộn đủ ăn trong ngày để cám không mốc. Bài này hướng dẫn công thức, tỉ lệ và cách trộn cụ thể — khác với bài chế độ ăn cho gà nòi theo giai đoạn (nói ăn gì theo tuổi) và bài đọc nhãn bao cám mua sẵn (chọn cám công nghiệp). Ở đây là tự phối trộn thành khẩu phần hoàn chỉnh tại nhà.

Vì sao nên tự trộn cám cho gà nòi, và khi nào nên mua cám sẵn?

Tự trộn cám giúp người nuôi chủ động về giá thành và chất lượng: tận dụng thóc, ngô sẵn có ở nhà, kiểm soát được lượng đạm và tránh cám kém chất lượng. Với đàn gà nòi nuôi lâu dài, một khẩu phần trộn đúng tỉ lệ thường rẻ hơn và hợp thể trạng hơn cám viên công nghiệp thuần túy.

Tuy nhiên tự trộn cũng có mặt khó: nếu cân sai tỉ lệ, gà dễ bị thừa tinh bột mà thiếu đạm – khoáng, dẫn tới béo bụng, chậm lên cơ, lông xấu. Vì vậy giai đoạn gà con dưới 4 tuần nên ưu tiên cám viên úm chuyên dụng (đạm cao, hạt nhỏ, đủ vi khoáng) rồi mới chuyển dần sang cám tự trộn. Gà tơ, gà trưởng thành và gà đẻ là nhóm tự trộn hiệu quả nhất. Nếu không có cân và không đo được tỉ lệ, mua cám sẵn rồi bổ sung thêm là lựa chọn an toàn hơn tự trộn "áng chừng".

Ba nhóm nguyên liệu khi trộn cám và vai trò của từng nhóm

Một mẻ cám tự trộn cân đối luôn gồm ba nhóm. Hiểu vai trò từng nhóm giúp bạn tăng – giảm đúng chỗ khi cần đổi mục đích nuôi:

Nguyên tắc dễ nhớ: tinh bột là nền, đạm là phần quyết định lên cơ – mọc lông, rau khoáng là phần "chốt" để gà hấp thu tốt. Cắt bớt nhóm nào cũng làm khẩu phần lệch: thừa ngô thì béo mà yếu, thiếu khoáng thì lông giòn, mỏ – móng dễ nứt.

Công thức và tỉ lệ trộn cám cho gà theo mục đích nuôi

Tỉ lệ thay đổi theo mục đích. Bảng dưới là công thức tham khảo trên 10kg cám (bạn nhân/chia theo số lượng gà); hãy điều chỉnh nhẹ theo thể trạng thực tế của đàn:

Đây là khung tỉ lệ, không phải con số cứng. Nếu gà xuống cân, mỏng lườn thì tăng nhóm đạm thêm 2–3%; nếu gà tích mỡ bụng, ngực đầy mà lười thì giảm ngô và tăng rau xanh. Muốn biết ăn gì cho từng giai đoạn tuổi, xem thêm bài chế độ ăn giàu dinh dưỡng theo giai đoạn.

Cách trộn cám đúng: quy trình 6 bước

Trộn cám không chỉ là "đổ chung vào rồi khuấy". Trộn sai thứ tự khiến nguyên liệu phân bố không đều, con ăn được nhiều đạm, con chỉ ăn ngô. Làm theo 6 bước:

1. Cân từng nhóm theo tỉ lệ — dùng cân, không áng chừng. Xay/mảnh ngô và thóc nếu gà còn nhỏ để dễ ăn, dễ tiêu.
2. Trộn khô trước — đổ nhóm năng lượng và nhóm đạm ra nền sạch hoặc thùng, đảo đều 2–3 phút cho hạt trộn lẫn hoàn toàn.
3. Rắc phụ gia mịn sau cùng — bột sò, premix khoáng, men vi sinh dạng bột rắc đều rồi đảo thêm, vì lượng nhỏ nên phải trộn kỹ mới đều.
4. Thêm phần ẩm nếu cần — rau băm hoặc chút nước chỉ thêm vào phần cám sắp cho ăn, không thêm vào cả kho.
5. Chia mẻ nhỏ theo bữa — chỉ trộn ẩm đủ ăn trong ngày; phần khô còn lại giữ nguyên trong thùng kín.
6. Cho ăn và quan sát máng — xem gà có bỏ lại nhóm nào không, phân có bình thường không để chỉnh mẻ sau.

Muốn thêm một bước lên men để cám dễ tiêu hơn, tham khảo bài ủ cám cho gà đúng cách — đó là kỹ thuật khác, làm sau khi đã trộn.

Bổ sung đạm, vitamin – khoáng: khi nào cần thêm vào cám tự trộn?

Điểm yếu lớn nhất của cám tự trộn tại nhà là dễ thiếu đạm chất lượng và thiếu vi khoáng – vitamin, vì nguyên liệu quê chủ yếu là tinh bột. Gà ăn no bụng nhưng vẫn chậm lên cơ, lông khô, hay là dấu hiệu khẩu phần đủ calo mà thiếu đạm và khoáng.

Cách bù đơn giản: tăng nguồn đạm bằng bột cá nhạt, đậu nành rang, hoặc mồi tươi (xem so sánh các nguồn đạm cho gà gầy), và bổ sung một phần cốm tổng hợp giàu đạm – vitamin – khoáng – axit amin trộn thẳng vào cám. Đây là chỗ Cốm Tổng Hợp Protein Gà Võ phát huy tác dụng: trộn một lượng nhỏ vào mẻ cám tự phối để "vá" đúng phần đạm và vi chất mà thóc – ngô còn thiếu, giúp gà lên cơ chắc và mượt lông. Với đường ruột, có thể thêm men hỗ trợ tiêu hóa để gà hấp thu tốt cám nhiều chất xơ.

Sai lầm thường gặp khi tự trộn cám cho gà

• Đổ nhiều ngô cho "chắc bụng" — thừa tinh bột làm gà béo mỡ, lười, giảm sung sức. Ngô chỉ là một phần của nhóm năng lượng.
• Quên nhóm khoáng — không có bột sò/vỏ trứng và premix, gà thiếu canxi: mái đẻ vỏ mỏng, gà con cong chân, lông giòn.
• Trộn ẩm để qua đêm — cám trộn nước hoặc rau để lâu là lên mốc, chua; ăn vào rối loạn tiêu hóa. Chỉ trộn ẩm đủ một bữa.
• Đổi khẩu phần đột ngột — chuyển từ cám cũ sang cám tự trộn trong một ngày dễ làm gà đi phân sống. Nên chuyển dần trong 5–7 ngày.
• Áng chừng không cân — "một bơ thóc, một nắm cám" khiến tỉ lệ đạm trồi sụt mỗi mẻ, gà lớn không đều.

Bảo quản cám tự trộn và khi nào cần hỏi thú y

Cám khô tự trộn nên đựng trong thùng/kín có nắp, kê cao tránh ẩm và chuột, dùng hết trong 1–2 tuần; phần trộn ẩm bỏ ngay nếu gà ăn không hết trong ngày. Chi tiết giữ cám không mốc, ôi dầu xem bài cách chọn và bảo quản cám cho gà.

Chế độ ăn đúng giúp gà khỏe, nhưng không thay thế điều trị. Nếu đã trộn cám cân đối mà gà vẫn bỏ ăn kéo dài, sụt cân nhanh, đi phân bất thường nhiều ngày hoặc cả đàn cùng yếu, đó là dấu hiệu bệnh chứ không chỉ do khẩu phần — cần cách ly và hỏi thú y để chẩn đoán, không tự tăng giảm cám để "chữa".

Câu hỏi thường gặp về trộn cám cho gà

Trộn cám cho gà theo tỉ lệ nào là chuẩn?
Khung tham khảo: nhóm năng lượng (thóc, ngô) 60–65%, nhóm đạm (cám đậm đặc, bột cá, đậu) 25–30%, rau – khoáng – phụ gia 8–12%. Gà lên thịt và mái đẻ cần tăng đạm và khoáng, gà duy trì thì giảm nhẹ đạm.

Có thể chỉ cho gà ăn thóc và ngô tự trộn không?
Không nên. Thóc – ngô chỉ cung cấp tinh bột, thiếu đạm, canxi và vitamin. Gà ăn kiểu này no bụng nhưng chậm lên cơ, lông xấu, mái đẻ vỏ mỏng. Phải thêm nhóm đạm và khoáng.

Cám tự trộn để được bao lâu?
Phần cám khô đựng thùng kín, nơi khô ráo dùng trong 1–2 tuần. Phần đã trộn ẩm hoặc trộn rau chỉ dùng trong ngày, không để qua đêm vì dễ mốc, chua gây rối loạn tiêu hóa.

Trộn cám tự phối có cần thêm cốm hay men không?
Nên. Cám nhà thường thiếu đạm chất lượng và vi khoáng; trộn thêm một lượng nhỏ cốm tổng hợp giàu đạm – vitamin – khoáng giúp "vá" phần thiếu, và men hỗ trợ tiêu hóa giúp gà hấp thu tốt hơn.

Đổi từ cám công nghiệp sang cám tự trộn có sao không?
Đổi đột ngột dễ làm gà đi phân sống. Nên trộn xen tăng dần tỉ lệ cám mới trong 5–7 ngày để đường ruột thích nghi, đồng thời quan sát phân và lượng ăn mỗi sáng.

Đăng bởi Gà Võ — đồng hành cùng người nuôi gà nòi khỏe đẹp.